۷اوت ۲۰۲۶- درک رو به رشد از «ایمنی آموزش‌دیده[1]» که نوعی سازگاری طولانی‌مدت سیستم ایمنی است، در حال تغییر دیدگاه دانشمندان نسبت به دیابت و عوارض متعدد آن است. یک بررسی جدید نشان داده است که چگونه تغییرات پایدار در سیستم ایمنی ذاتی بدن ممکن است در بروز دیابت نقش داشته باشد، پیشرفت بیماری را تشدید کند و فرصت‌های درمانی جدیدی ایجاد نماید.

دیابت صدها میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده و یکی از دلایل اصلی بیماری‌های قلبی-عروقی، بیماری‌های کلیوی، کاهش بینایی و سایر مشکلات جدی سلامتی است. در حالی که قند خون بالا مدت‌هاست به عنوان عامل اصلی این عوارض شناخته شده، اکنون توجه بیشتری به نقش التهاب مزمن و اختلال عملکرد سیستم ایمنی معطوف شده است.

این بررسی توضیح می‌دهد که ایمنی آموزش‌دیده زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های ایمنی ذاتی، مانند مونوسیت‌ها و ماکروفاژها، پس از قرار گرفتن در معرض استرس متابولیک یا سیگنال‌های التهابی، دستخوش تغییرات ماندگار می‌شوند. این سلول‌ها آماده می‌شوند تا در آینده واکنش‌های تهاجمی‌تری نشان دهند و یک وضعیت التهابی مداوم ایجاد کنند که حتی پس از از بین رفتن محرک اولیه نیز باقی می‌ماند. این پدیده، اختلالات متابولیک را مستقیماً به رفتار سیستم ایمنی پیوند می‌دهد.

بر اساس این بررسی، عوامل مرتبط با دیابت -شامل قند خون بالا (هایپرگلیسمی)، چاقی، ناهنجاری‌های چربی و تغییرات در میکروبیوم روده - می‌توانند مسیرهای ایمنی آموزش‌دیده را فعال کنند. پاسخ‌های التهابی حاصل از این فرآیند، ممکن است مقاومت به انسولین را افزایش داده، عملکرد سلول‌های بتای تولیدکننده انسولین را مختل کرده و آسیب به سراسر بدن را تسریع کند.

اثرات این پدیده فراتر از خودِ دیابت است. شواهد خلاصه شده در این بررسی نشان می‌دهد که ایمنی آموزش‌دیده ممکن است در پیشرفت آترواسکلروز (تصلب شرایین)، بیماری کلیوی دیابتی، تأخیر در بهبود زخم و احتمالاً سایر عوارض مرتبط با دیابت نقش داشته باشد. به نظر می‌رسد فعال‌سازی مداوم سیستم ایمنی، بر آسیب بافتی، فیبروز، اختلال عملکرد عروقی و التهاب مزمن در چندین اندام تأثیر می‌گذارد.

این مقاله همچنین چندین جهت‌گیری درمانی امیدوارکننده را شناسایی نموده است. رویکردهای بالقوه شامل هدف قرار دادن مسیرهای التهابی مانند اینفلامازوم NLRP3، اصلاح متابولیسم سلولی، بهبود تعادل میکروبی روده از طریق مداخلات رژیم غذایی و درمان‌های مبتنی بر میکروبیوم، و همچنین بررسی استراتژی‌های واکسیناسیونی است که برنامه‌ریزی سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف این رویکردها نه تنها کنترل سطح گلوکز خون، بلکه رسیدگی به مکانیسم‌های ایمنی زمینه‌ای است که باعث پیشرفت بیماری می‌شوند.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20260807/Metabolic-stress-triggers-long-lasting-immune-system-changes-in-diabetes-patients.aspx